بلگراد 2015
می‌بینی چقدر کثیف‌ـه؟
هیچ‌وقت تمایل نداشتی کلید رو بچرخونی؟
نه.
هیچ وقت.
همینو دیشب می‌خواستم برای نینا توضیح بدم.
برای من اون طرف جزء خونه‌مون نبوده.
حتی وقتی بچه بودی هم هیچ‌وقت نخواستی کلید رو بچرخونی؟
نه.
قبلن یه پرده اینجا کشیده شده بود، در اصلن معلوم نبود.
- و درهای دیگه چطور؟ - جلوشون قفسه ظرف‌ها بود.
می‌دونستید که اونطرفش چیه؟
نه.
چطوری باید می‌فهمیدم؟
بریم سراغ بعدی.
و پشت اون در چی بود؟
آشپزخانه.
صدای ظرف و ظروف می‌شنیدیم،
بعضی‌وقت‌ها هم یه بوایی می‌اومد.
بعدش هم بوی قهوه می‌اومد.
- اما صداها رو می‌شنیدید. - آره.
خب البته، اونا هم صدای ما رو می‌شنیدن.
وقتی که درهای خونة ما بسته شدن، مادرم دو سالش بود.
وقتی سال 1979 به دنیا اومدم، درها بیش از سی سال بود که قفل بودن.
در سی سال بعدی ما درگیر یک جنگ داخلی،
تجزیه کشور،
تحریم‌ها، یک بمب‌باران و یک انقلاب بودیم.
درها همچنان قفل هستن.
سوی دیگر همه‌چیز
فیلمی از میلا تورایلیچ این مستند رو درباره آپارتمان، زندگی و فعالیت‌های سیاسی مادرش ساخته.
ترجمه: MohaMax با عرض پوزش به علت نواقص و نارسایی‌هایی که در ترجمة بعضی از خطوط وجود دارد.
زبان فیلم صربی است و ترجمه فارسی از روی ترجمه زیرنویس انگلیسی(که ترجمة خوبی نیست) انجام شده.
یه نگاه بندازیم...
سال 1929، خوانده و تأیید شد،
پادشاهی صرب‌ها، کروات‌ها و اسلونی‌ها...
و بعد در سال 1930،
بازبینی و تأیید شد، پادشاهی یوگوسلاوی.
وقتی ساختمان ملی شد،
اونا همه‌چی‌رو از این آپارتمان بردن.
مادربزرگم مجبور شد نقشه‌های ساختمون رو ارائه بده.
مردـه اونا رو نخواست،
بنابراین بعضی از اونا رو پنهانی نگه داشت.
ظاهرن اونا مراقب نبودن.
به همین دلیل ما بعضی از نقشه‌های اصلی این خونه‌ها رو
نگه داشتیم.
بهم بگو این آپارتمان چطوری تقسیم شده.
پایان جنگ جهانی دوم منجر به انقلاب کمونیستی در
یوگوسلاوی شد.
به نظر کمونیست‌ها رسید که
بورژوازی مشکلات زیادی رو حل کرده
از جمله مسکن رو،
که ما هم باید بین فقرا [مسکن] توزیع کنیم.
یه روز صبح
از این در یه زن ظاهر شد
یه کت چرم و پیرهن پوشیده بود.
یونیفرم UDBA بود. [سرویس مخفی دولت یوگوسلاوی]
خود یونیفرم به تنهایی باعث وحشت بود.
وارد شد، نگاهی به آپارتمان کرد،
این درو بست
و گفت که از حالا ما اینجا زندگی می‌کنیم،
و همه‌چیز اون طرف ضبط خواهد شد.
والدینم شوکه شده بودن.
شش نفر بودیم: مادر، پدر، برادر، من،
مادربزرگم و خاله نیانیا.
همه شوکه شده بودیم،
زنه رفت.
بعد پدرم یه درخواست نوشت،
چون که خاله نیانیا
مشکل ریه داشت،
بیماری سل بود، ما بچه بودیم.
موفقیت بزرگی بود
که ما این اتاق رو پس گرفتیم.
شگفت‌انگیز بود!
این در قفل بود.
تا پانزده سالگی‌م.
ما مادر، پدر، برادر و من اینجا می‌خوابیدیم
- مشکلی نبود؟ - این‌طوری زندگی کردیم!
همین بود ... نمی‌دونم.
خُب البته که طبیعی نبود.
اما اینو می‌دونستیم که چارة دیگه‌ای نیست.
در کجاست؟
این در قفل بود
و همین طور این یکی.
این درها قفل بودن.
یه خانواده اینجا بود،
خانوادة دیگه اینجا بود،
اینجا چندتا زن بودن که بعدن یه بچه آوردن.
تو این دو تا اتاق هم یه خانوادة چهار نفره بودن.
این راه‌رو هم برا اونا بود.
اونا توالت‌ها رو مشترک بودن،
اونا اینجا دوش تعبیه کرده بودن،
همه ازش استفاده می‌کردن.
از بین همة اونا امروز فقط یه نفر زنده‌س، نادا لازارویچ
خونه‌رو قبل از زمان تقسیم به یاد ندارم
چون خیلی بچه بودم
سال 1947 یا 1948 بود که این اتفاق افتاد.
چیزی که مسلمه اینه که
کل بلگراد مثل این آپارتمان تقسیم شده بود.
بلگراد به کلی بین
طبقه بورژوا و طبقه فقیر تقسیم شده بود.
و بین این دو گروه
هیچ معاشرتی نبود.
پدرم می‌دونست
دارایی‌ش تو لیست افراد غیر قابل اطمینان‌ـه.
می‌دونست که ما از نظر رژیم یه خانواده غیرقابل اطمینان هستیم.
والدین من ضدکمونیسم بودن.
ما سوشیال دموکرات و خیلی جدی طرف‌دار یوگوسلاوی بودیم.
هر بار که کسی با او کار داشت
احتمالش بود که از UDBA باشه.
به همین دلیل یه قانون گذاشته بودیم،
که دوستان باید سه بار زنگ بزنن.
برای اینکه UDBA فقط یه بار زنگ می‌زد.
هر بار که زنگ می‌خورد
آدمای اون طرف
از چشمی در نگاه می‌کردن ببینن کی اومده.
متوجه می‌شدی که [با چشمی] می‌بینن؟
صدای ضامن چشمی در وقتی کنار می‌رفت شنیده می‌شد.
چه اتفاقی برای وسایل خونه افتاد، کی تو اون اتاق‌ها اقامت داشت؟
نمی‌دونم چون از سال 1947
هیچ‌وقت به اون قسمت خونه نرفتیم.
افسوس یه چیزو می‌خورم.
یه رصدخونه کوچیک بالای ساختمون هست،
که به درخواست پدربزرگم ساخته شد،
برای اینکه عاشق این بود که بره بالا
و از اونجا شهر رو تماشا کنه.
شب بخیر، علاقه‌مندیم که با پرفسور تورالیچ دربارة
انتخابات پیش‌رو مصاحبه کنیم.
اگه امکان داره،
لطفن، یه وقت مصاحبه در نظر بگیرید.
مچکرم!
بیرون جلوی خونه خبرایی شده.
ما اسلحه می‌خوایم!
ما چیزی نداریم!
تمومش کن، ای آدم...
بگو چه خبره.
درست جلوی خونه گاز اشک‌آور زدن.
اون طرف خیابون به سفارت‌خونه انگلیس خسارت زدن،
الان چند نفر تو راه‌رو سفارت‌خونه‌ن.
نمی‌دونم چی بگم.
مامان داری آماده بشی بری تلویزیون!
نمی‌دونم، اما این کشور، یه کشور عادی نیست.
این شرایط عادی نیست!
دو طبقه از سفارت انگلیس داره تو آتیش می‌سوزه!
این دستور جدیدته.
باید مبارزه کنیم.
شما هیج جا نمی‌ری!
این مبارزه برای شما نیست، به هیچ وجه.
شما خیلی پیری، متأسفم.
همه اونجان به غیر من. حسی خوبی ندارم.
این جوری به نظر می‌یاد که ترسیدم.
نه. ...
و شما نمی‌تونی از خونه بیرون بری.
نمی‌تونی جلومو بگیری.
مامان، می‌دونم!
آدرنالین خونت رفته بالا،
نمی‌تونی تحمل کنی وسط ماجرا باشی و هیچ کاری نکنی.
نه، میلیکا، اگه می‌خوای تو هم باهام بیا.
نمی‌تونی همچین کاری با من بکنی،
نمی‌تونم اون کسی باشم که دیگران بهش می‌گن ترسو.
نمی‌تونم
- دارن می‌یان... - الان دست‌گیرشون می‌کنه.
بهشون اجازه نمی‌دن رد شن.
دست‌هاشون رو بردن بالا.
احتمالن قبلش مجوز گرفتن.
سلام یانیا
دیروز یکی وارد زیرزمین شده بود.
وقتی اومدی خونه ببین چیزی رو نبردن.
اونا می‌گن اگه حزب دموکرات برنده بشه،
از شما می‌خوان که وزیر آموزش و پرورش بشید.
آیا شما این سمت رو قبول می‌کنید؟
نه، قبول نمی‌کنم.
من این درخواست رد می‌کنم.
این سمت مسئولیت سنگین و دشواری‌ـه که نیاز به توان بسیاری داره.
منظورتون مسئولیت سیاسی‌ـه؟
منظورم اینه که باید همیشه سر قولم باشم
و عواقب اونو بپذیرم.
این باید تبدیل به رفتار عامة مردم بشه.
عامه مردم و روشن‌فکران.
نه به این خاطر که از دیگران بهترن،
به این خاطر که صدای اونا بهتر شنیده می‌شه.
خداحافظ میلا!
می‌بینمت! هنوز کارمون تموم نشده.
ما سؤالای بیش‌تری داشتیم اما بمونه برای دفعه بعد.
توی سایت منتشر می‌کنن؟
- احتمالن. - چک می‌کنم.
- چراغارو روشن کن. - باشه.
- آره، خوش‌حالم. ...
میرا بوکیچ هستم.
حدس می‌زنم شما صرب باشید
که دیشب [مصاحبه‌تون رو] تو [کانال] B92 تماشا کردم.
مایلم با شما صحبت کنم.
خداحافظ.
صربیانکا تورایلیچ کیست؟
صربیانکا تورایلیچ
صربیانکا تورایلیچ!
همه می‌دونن ایشون اینجاست.
تنها او می‌دانست که ما به آزادی نیاز داریم.
صربیانکا تورایلیچ در هنگام تظاهرات دانش‌جویی
بی‌توجه به عواقب و هزینه‌ها
به عنوان یک اپوزسیون دموکرات، مقاومت کرد.
به جایی ملحق شد که به کمکش احتیاج بود،
در شرایطی که آزادی وجود نداشت.
مایلم با شما صحبت کنم.
این سؤال‌ها طوری‌ـه که انگار زندگی ابدیه،
البته به نظر نمی‌رسه که زندگی ابدی باشه.
اما یه چیز رو مطمئنم،
من هیچ‌وقت بهشون جواب نمی‌دم که
من زندگیم رو صرف مبارزه برای آزادی کردم.
به اونا می‌گم که ...
اگه برای استقرار آزادی تلاش کردیم
و حالا که به کشورمون جایی که زندگی می‌کنیم نگاه می‌کنیم
بدون شک این بدترین کاری‌ـه که تا حالا انجام دادم.
شاید حق با شما باشه. شاید ما برای آزادی مبارزه کردیم.
من همراه با شما و بسیاری دیگر
اگه نتیجه این باشه کاملن یه شکست مفتضحانه‌س.
و این دقیقن اولین بار‌ـه که
یه نفر به خاطر شکست خودرن جایزه می‌گیره.
و اعتراف می‌کنم که گیج شدم اما به هر حال از شما خیلی ممنونم.
جایزه برای فایسکو
به خاطر نقش او در انقلاب 5 اکتبر
کسی که باعث سقوط میلوشویچ شد. [رئیس‌جمهور صربستان( 1991 تا 1997) و یوگوسلاوی(1997 تا2000)]
صربیانکا تورایلیچ گفته که مبارزه‌ش بی ثمر بوده.
همانند بسیاری، او نیز از دموکراسی در صربستان ناامید شده.
کی اینو نوشته؟
تامارا اسکروزا.
نمی‌شناسمش.
منم نمی‌شناسمش، اما معلومه که اون موقع دانش‌جو بوده.
این گزارش با یه پیام شخصی پایان می‌یابد.
صربستانی، اون یه شکست مفتضحانه نبود.
همانند زندگی، در رسیدن به آزادی
مسیر مهم‌تر از
هدفی است که در تصور ماست.
عجب متن زیبایی‌ـه.
اعتراف می‌کنم که موقع سخنرانی‌ت گریه‌م گرفت.
اگه منو می‌دیدی، قیافه‌م خیلی ضایع بود،
چقدر انرژی صرفش کردی،
چقدر وقت براش گذاشتی.
- چی شد؟ - یه مردی اونجاست...
- بیا کنار. - نمی‌تونم...
- اومد پایین؟ - نه اون بالاست، روی بازوی جرثقیل.
- می‌خواد... - به هیچ چیزی هم خودش رو نبسته.
کابل ایمنی نداره. دیوونگی‌ـه.
همچین اتفاقی فقط تو صربستان می‌افته! هیچی به خودش نبسته!
دیوونه‌س؟
اون بالا چه کار می‌کنی؟
کوستا کجا می‌ری؟
نمی‌تونم نگاه کنم. امکان داره سقوط کنه.
هنوز گیره.
فقط یه تکون کوچیک. یالا، یه کمی دیگه ...
فقط یه کمی...
راه افتاد!
اگه ناراحت نمی‌شی،
یه روز با خواهرم باید همة اینا رو تمیز کنیم.
جدی؟
هیچ‌وقت تموم نمی‌شه.
می‌کشمت، اگه تو فیلمت معلوم نباشه ...
نقره‌ها چه خوب جلا داده شدن.
D.P روی این جعبه سیگار مخفف اسم پدربزرگم‌ـه.
پدر پدربزرگت «دوشان پلشک»
همه چی از همین جا خیابون «بیرچانینوا» با اون شروع شد.
اون حروف مخفف چه اسمی‌ـه؟
الان بهت می‌گم.
این مخفف «اولگا پلشک»ـه. می‌بینی؟ O.P
- مُهرش‌ـه؟ - آره.
مادر بزرگم‌ـه.
روز تولدش این جعبه رو بهم داد،
اما توش عکس خودش بود.
هیچ وقت نخواستی که حرفة اونا رو ادامه بدی؟
بعد از دبیرستان با افتخار به والدینم گفتم که
می‌خوام حقوق بخونم.
تصمیم منطقی‌ای بود.
برای این که مادرم وکیل بود، پدرم وکیل بود،
هر دو پدربزرگ‌هام وکیل بودن،
دایی‌م وکیل بود، عموم وکیل بود.
اما پدرم گفت: مگه دیوونه شدی؟
پرسیدم چرا؟
گفت این کشور یه کشور آزاد نیست.
با قانون به جایی نمی‌رسی،
اگه می‌خوای نظرات خودتو داشته باشی.
گفت تو ریاضی‌ت خوبه.
برو یه رشته مرتبط با ریاضی بخون.
گفت
اگه سر و کارم به رشته حقوق بیافته، باید از این خونه برم.
بیرونم کردن،
حتی وقتی که از رشته حقوق منصرف شدم.
توضیح‌ش مشکل‌ـه.
اما وقتی که بیرونم کردن،
به نوعی به پدرش گفته بود،
نتونستیم جلوشو بگیریم.
اما همچنان اجازه نداشتم برگردم.
الان یادم افتاد.
بعد تصمیم گرفتم ماری کوری بشم.
دوران دانشجوییم
همزمان شد با تظاهرات مِی 68.
زمانی که ما باور داشتیم می‌تونیم دنیا رو تغییر بدیم.
چیزی که اذیتم می‌کرد این بود که بیشتر اساتیدمون
به این اعتراضات ملحق نشدن.
بعد متوجه شدم اون اعتراضات نامناسب و نادرسته.
اینکه استادها
پای دانشجویان‌شون نمی‌ایستن.
بیا بشین، یه چیزی بخور.
دوربین برای چیه؟
میلا دائمن فیلم می‌گیره.
- من می‌خواهم همه چی رو ضبط کنم، - 50 سال زمان کمی نیست!
پس دیگه نیازی به تلویزیون ملی نداریم.
من دعوت‌شون کردم،
همکارام هستن.
یه پیام بهشون دادم که
اون تو تیم یوگوسلاو‌ها
در المپیاد ریاضی مسکو
در جشن پنجاهمین سال‌گرد حضور داشت.
اسم‌های همه‌مون رو نوشتم.
به سلامتی! چی بگم؟ به سلامتی 50 سال بعدی!
به امید ده سال آینده، بیا منطقی باشیم.
به دخترت نشون بده.
- میلا! - بله؟
نگاه‌ش کن!
این کجاست؟
این قبل از اعزام‌ـه. تیمی بود از تمام مناطق یوگوسلاوی.
از مقدونیه، اسلوونیا، صربستان.
رسمن نامیده می‌شد:
المپیاد ریاضی کشورهای سوسیالیست و یوگوسلاوی.
یوگوسلاوی با دردی بسیار سخت، عمیق و
حالتی ناپیدار متولد شد.
اما در این بخش از تاریخ کسی به ما آموزشی نداد.
ما خودمون آموزش دیدیم،
با پرسیدن از اسلونیایی‌ها وقتی برای اولین بار دیدمشون
بعد از جدا شدن‌شون از یوگوسلاوی
اما به نظر اونا چنان چه قصد جدایی هست
اگر اسلوبودان میلوشویچ
یا سیاست صرب‌ها نباشه، کی می‌خواد حکومت تشکیل بده؟
چی فکر می‌کنی؟
متفاوت خواهد بود.
اما ... می‌دونی ...
می‌دونی از نظر من یوگوسلاوی کی تجزیه شد؟
وقتی صرب‌ها قانون اساسی کوزوو رو ملغی کردن.
انگشت‌های «هافنر» رو یادتون می‌یاد؟
انگشت‌های هافنر.
در جلسه مجمع کمونیست‌ها.
اون موقع کمیته مرکزی متلاشی شد.
صحنة فوق‌العاده‌ای بود.
یه پیرمردی بود،
که آرمان‌های خودشون‌رو مشخص کرده بودن.
براش مشخص بود که همه چیز ...
- به هم خورده. - همه چی در حال فروپاشی است.
و حالا دیگه
نا امیدی است که
مرزها رو بر می‌داره.
کس دیگه‌ای درخواست نُطق داره؟
هافنر!
رفقا
متوجه اهمیت این لحظه باشید.
برگشت سمت میلوشویچ و مثل یه مرد با تجربه
بین‌شون 30 سال اختلاف سنی بود،
انگشت‌شو گرفت بالا و بهش گفت
اسلوبودان، اسلوبودان، تو رویای من نیستی،
امروز با رویای من چه کردی؟
رفیق اسلوبودان ...
چیزی که امروز پیشنهاد دادی
با دقت فکر کن
به مسیری که می‌ری، خوب فکر کن.
عواقب...
چنین اقدامی
می‌تونه برای
اتحادیه کمونیست‌های یوگوسلاوی منفی باشه،
همچنین برای تو، رفقای صرب،
و برای تو، رفیق اسلوبدان.
فقط ازت می‌خوام
با قلبت تصمیم بگیر. به نظرم می‌رسه رفقای دیگه
ارزش این لحظه‌رو درک می‌کنن.
و بعد اون رفت بیرون.
کس دیگه‌ای درخواست نطق داره؟
کمراد میلوشویچ
و اسلوبودان؟
اون فقط گفت که باید درو ببندین.
وقتی درهارو بستن، اونا بیرون رفتن.
کار درستی نبود؟
و اون پایان کار یوگوسلاوی بود.
اما طبق گفتة اونا یوگوسلاوی نحس بود.
نمی‌تونست دوام داشته باشه. چطور می‌تونن چنین حرفی بزنن؟
اختلافات بسیار زیاد بود.
فکر می‌کنی فروپاشی تو سرنوشت یوگوسلاوی مقدر بود؟
هیچ‌ وقت به این سوال فکر نکردم.
به نظر من ما در چارچوب‌های معینی زندگی می‌کنیم که
کمونیست به سادگی در آن موجود
و برای همیشه ماندگار است.
دقیقن همین‌طورـه.
فکر نمی‌کردی که کمونیسم روزی به پایان خود خواهد رسید؟
نه! حتی در صورتی که باور داشتم
تیتو هر لحظه امکان داره بمیرد. [یوسیپ بروز تیتو: رئیس‌جمهور و رهبر اتحادیه کمونیست‌های یوگوسلاوی]
بنابراین ما در اون چارچوب زندگی کردیم
و به نظرم نسل شما هم به همین مسیر رفته.
زندگی توسط سیستم[نظام سیاسی] اداره می‌شود.
اگه زندگی خودتو بسازی
و وضعیت موجود رو نادیده بگیری.
شما به هیچ وجه متوجه نیستید که
که شرایط عمیقن تغییر کرده است.
چه زمانی فهمیدید که شاهد
پایان کمونیسم نیستید،
بلکه شاهد پایان یوگوسلاوی هستید؟
در ماه مارس 1391 بود که زنگ در رو زدن.
خونه تنها بودم،
از اداره سانسور عمومی اومده بودن.
شروع به تکمیل فرم‌ها کردم
و به سوال ملیت رسیدم.
تا اون موقع
ما همیشه جزء یوگوسلاو‌ها محسوب می‌شدیم.
هیچ وقت چنین سوالی پیش نمی‌اومد.
اما این گزینه [یوگوسلاوی] دیگه وجود نداشت.
تلفن رو برداشتم و به مادرم زنگ زدم،
برای این که باید ملیت رو تعیین می کردم.
مادرم بهم گفت [یوگوسلاو]
گفتم می‌دونم ملیت‌مون چیه،
اما یوگوسلاو تو گزینه‌ها نیست.
یه دفعه زد زیر گریه.
اون لحظه بود که فهمید
نقشش [در این کشور به عنوان یه عضوی از ملت] از بین رفته.
بخواب ای وطنم،
خوب بخوابی ای کشور کهن‌ام،
برادرانت در حال محافظت از تواند
با هزاران هزار نگهبان.
در آرامش بخواب ای فرزندم،
بخواب ای مادر پیرم،
رویاهای تو در امان‌اند
با هزاران هزار نگهبان.
شما نمی‌دونین که جنگ چطوری شروع می‌شه.
یه جنگ داخلی
شما نمی‌دونین چطوری اتفاق می‌افته.
انتظار وقوع جنگ رو ندارید،
تا وقتی که شروع می‌شه.
اولش مادرم گفت
شبیه موسویلینی‌ـه فقط مو داره
اصلن ازش خوشم نمی‌یاد.
متوجه شدم
علاقه بیمارگونه به اسلوبودان میلوشویچ
موضوع خیلی جدی‌ای‌ـه.
سال 1991 برای اولین بار از خود پرسیدم،
در صورت امکان، همان طور که در کتب تاریخی نوشته شده بود،
که مادران و قابله‌های ما
فرزندان‌شون رو با سرودی بر لب به جنگ فرستادن.
من این رو باور نمی‌کنم.
می‌شه لطفن،
به مادری که دو فرزند در ارتش داره،
و شش روز‌ـه که ازشون بی‌خبر‌ـه توضیح بدید که آیا اون‌ها زنده‌اند یا نه؟
آروم‌تر!
بچة من توی یه تانک در مرز‌ـه!
برای حل این مشکل لطفن آروم باشید!
اون‌ها برای بمباران لیوبلیانا و اطراف اون، فرستاده شدن. [لیوبلیانا: پایتخت اسلوونی]
لطفن، ما بیش از این قربانی نمی‌خواهیم.
بیایید این مشکل رو حل کنیم!
لطفن فرزندان‌مون رو نجات بدید!
اون موقع چه حسی داشتی؟
وحشت‌ناک‌ترین لحظه واقعن وحشت‌ناک‌ترین لحظه،
زمانی بود که صف نظامی از بلگراد به ووکوار می‌رفت، [ووکوار: شهری در کرواسی]
مردم از روی پل‌ها به استقبال اومده بودن.
تعجب می‌کردی که کجا داری زندگی می‌کنی.
در تمام این سال‌ها با چه کسایی داشتی زندگی می‌کردی؟
خوب یادم می‌یاد که
یکی از دانش‌جوهای ما کشته شده بود.
تمام دانشکده اومده بود مراسم خاکسپاری.
همکارم متن سخنرانی‌ای رو که باید می‌خوند، نوشت.
خیلی ناراحت بود.
اومد که اونو بخونه.
واقعن سخنرانی خوبی بود، عمیقن معترضانه.
بعد از سخنرانی یکی از دانش‌جوها گفت
این سخنرانی نباید انجام می‌شد.
من پرسیدم چرا؟
گفت امروز روز مهمی برای والدین اون سربازه‌ـه.
اون یه قهرمان برای اوناست، کسی که برای کشورش کشته شده.
روز خاک‌سپاری مثل یه قهرمان دفنش کردن.
صرب‌ها دو دسته شدن. عده‌ای فکر می‌کردن که
این جنگی درست برای دفاع از برادران‌مون‌ـه،
و اینکه ما باید سرزمین‌هایی که حق صرب‌هاس رو تسخیر کنیم.
و بعضی‌ها هم فکر می‌کردن همة اینها دیوونگی‌ـه.
به خاطر این چیزها همة دوستی‌ها از بین رفته.
بعد ما تصمیم گرفتیم که باهاشون بازی کارت کنیم.
چرا؟
برای این که ما بین این دو دسته گیر کرده بودیم
از دست دادن دوستی‌های دوران کودکی
به خاطر اختلافاتی که بینمون به وجود اومد
متأسفانه بعضی‌هاش به دشمنی منجر شده بود.
دوستی رو هم از دست دادی؟
یه دوستی خاتمه یافت.
وقتی این قضایا شروع شد
هیچ کس تصور نداشت که این حوادث تمام یک دهة بعد رو ادامه داره
و این که تمام رشد شما در این رخدادهای سیاسی
رقم خواهد خورد.
جایزه برای ماندگارترین استاد صرب ما
صربین تورایلیچ
عزیزان من
این خوب‌ـه که نامزد جایزه بشید.
اول اینکه رئیس‌جمهور گفت که
هیچ کس حق اشک ریختن نداره،
و بعد ما توسط پلیس مورد ضرب و شتم قرار گرفتیم!
یه پیام از طرف ما برای اونها
که ما یه ملت هستیم و می‌تونیم مبارزه کنیم
ما وارد جنگی شدیم که قصد نداشتیم وارد اون بشیم.
و بعد دنیا به ما گفت
که باید بلرزیم و تحریم‌ها رو تحمل کنیم.
من براتون آرزوی
سالی خوب رو ندارم،
برای این که شانس از آسمون نازل نمی‌شه.
ازتون تقاضا دارم، از همة مردم این کشور
که بالاخره به خودشون بیان،
برای درک این که خوش‌بختی بستگی داره به این که
شجاعت مقاومت رو داشته باشن
و به طور اخلاقی شجاع باشن!
- اوه ... - چی شده؟
نمی‌تونم باور کنم که بعد از این حرف‌ها مردم اومدن باهام صحبت کردن.
اونها می‌گن که ما خیانت‌کار هستیم.
و این که ما باید خودمونو بکشیم.
بد نیست اما زیادی طولانی‌ـه.
اگه این سخنرانی الان بود، کوتاه‌ترش می‌کردم.
واکنش‌ت اینه؟
«من می‌گم که خوبه اما خیلی طولانی‌ـه.»
یه نوار جدید می‌خوام.
اما بعضی چیزها رو در نظر نمی گیری،
چه کسی‌ـه که حتی از خودش نپرسه؟
که این به نظر راحت می‌یاد،
که روی صحنه بایستی
و رو به جمعیت صحبت کنی.
حتی از خودت اینو نمی‌پرسی.
من مادر دیگه‌ای رو نمی‌شناسم که این طوری روی صحنه بایسته.
اصلن کار راحتی نیست!
برای واقعیتی که احساس کرده بودی، اقدام کردی.
واقعیت اینه که مثل دیگران بی‌خیال نشدی.
واقعیت اینه که
هر شب اونجا بودی،
این که می‌دونستی چی باید به این مردم بگی.
همة اینها برات معمولی‌ـه!
اما من فکر می‌کنم ...
من از نظر یه استاد دانشگاه به قضیه نگاه می‌کنم.
خب ...
صبر کن، چی؟
این قضیه چه ربطی به استاد بودن شما داره؟
همة این دوران
حتی اگه به نظر بیاد
خودشو به عنوان یه استاد در نظر می‌گیره
که به نوعی مسئول
تمام تجربیاتی‌ست که داشته است.
هنوز فکر می‌کنم
که ما قادر به جلوگیری از اون نبودیم.
نسل من وظیفه‌ای داشت تا جلوی همه این وقایع رو بگیره.
ما موفق نشدیم و به همین دلیل مقصریم.
31 مِی 1992 اونها تحریم‌ها رو اعمال کردن.
اونها ارتباط ما رو با دنیا قطع کردن.
باید کاری می‌کردیم
باید جلوی رژیم می‌ایستادیم.
گفتم درسته، باید اعتراض کنیم.
دوشنبه صبح سر کار بودم که
چهار تا از دانش‌جوها که یکی‌شون دختر بود، اومدن پیشم.
دخترـه شروع کرد به گریه کردن.
گزارشِش به پلیس داده شده بود.
همه‌شون ترسیده بودن،
در نتیجه من هم اون [اطلاعیه] رو با نام خودم منتشر کردم.
فعالیت عمومی من شروع شده بود
چون من پشتیبان دانش‌جوها بودم
به خاطر مبارزه‌شون علیه میلوشویچ و جنگ.
هر کی شناسنامه‌ش رو آورده، بگیره بالا.
تصور کنید این شهر از بین رفته باشه.
آیا ما باید این کشور رو ترک کنیم؟
هیچ کس ما رو نمی‌شناسه، اونا نمی‌دونن ما کی هستیم.
اونا خیال می‌کنن ما وحشی‌هایی هستیم از قسمتی از بالکان.
به نظر می‌رسه [از نظر اونا] دیگه ما مردم حساب نمی‌شیم.
اگه بهتون گفتن خیانت‌کار، نترسید.
شما می‌دونید که به چه جنگی دارید می‌رید؟
بعضی‌ها مخفی شدن، آره.
بعضی‌ها رفتن. بعضی‌ها برده شدن.
اما چرا؟ چرا دوستان، چرا؟
جواب کجاست؟ چرا؟
چرا باید اونجا بمیرید؟
اسلوبو برو! اسلوبو برو!
اما واقعن فکر می‌کنید که اونها انصراف می‌دن،
اگه اونا به اشتباه شما اعتراف کنن،
فکر می‌کنید که باعث می‌شه، صربستان ضعیف‌تر بشه؟
شما اشتباهات زیادی داشتی!
اگر شما الان استعفا بدی
صربستان قوی‌تر و آزادتر خواهد شد.
منو پدرت معتقد بودیم که
تو و خواهرت ما رو متهم می‌کنید
اگه با حالتی انفعالی و سرهایی پایین
دور و بر آپارتمان و کلیسای میلوشویچ فقط قدم می‌زدیم،
اما این کارو نکردیم.
می‌بینی، برای من خیلی سخت بود...
این چیزی‌ـه که من بعدها متوجه شدم.
من با برادر و والدینم موافق نبودم.
مخصوصن با دایة خودم
کسی که اینجا نشسته بود و از رژیم شکایت می‌کرد،
اما هیچ وقت هیچ کاری نکرد.
یه بار که به سن بلوغ رسیدم ازشون سؤال کردم.
این موضوع کمی روشون تأثیر گذاشت،
اما اونا می‌گفتن این حرف‌ها سرشون رو به باد می‌ده
باعث زندانی شدن مردم می‌شه.
نمی‌تونم بگم که متوجه منظورشون شدم،
برای این که زندان چیزی شبیه اون جایی که
ما توش می‌خزیدیم، نبود.
اما ما این سؤال رو از اونا داشتیم.
و برای من سوال مهمی بود،
که روزی از ما سؤال خواهند کرد که
شما چه کردید؟
این در مورد مسئولیت داشتن در قبال فرزندان‌مون‌ـه.
هرج مرج هست؟ درست. جنگ‌ـه؟ درست.
فساد وجود داره؟ بله. آیا اونها دزدی می‌کنن؟ بله.
اما شما چه‌کار می‌کنید؟ به عنوان یه آدم بالغ، یه بزرگ‌سال
در چنین سیستمی؟
منفعلانه نظاره‌گر هستید؟ پذیرفتنی نیست.
اگه می‌خوای بری سمت چپ، برو!
کجا می‌ری؟
خط عابرپیاده رو رد کردی!
مگه کوری؟
ملینا اینا دو نفرن، می‌شه هشت تا.
دانیکا، نُه تا.
اگه رادمیلا هم بیاد می‌شن دَه نفر.
- سال نو مبارک! - سال نو مبارک!
نمی‌تونم باور کنم!
تخم‌مرغ رو برگردون، وارونه شده.
- اشتباه شد، جرقه‌ش اینجاست! - آره.
تقلب نکن. باختی!
بی‌خیال مامان! دیگه نمی‌خوام بازی کنم!
هیچ اتفاقی نمی‌افته.
من با هیچ‌کسی بازی نکردم.
ها... برندة واقعی!
مامان صادقانه بازی نمی‌کنی.
کروات‌ها پیچیده هستن،
حالا معلوم شد.
اسلوونیایی‌ها هم خیلی پیچیده‌ن.
آلبانیایی‌ها هم پیچیده‌ن.
اگه دو تا صرب باشن و سه تا نظر وجود خواهد داشت.
خُب، شبیه بلگراد بعد از جنگ نیست؟
نه!
مگه مسکن نگرفتن؟
- تعدادی آپارتمان هست. - اما خیلی کمه.
والدین قدیمی چطوری با این قضیه کنار اومدن؟
درست مثل بقیه.
اونا می‌خواستن از شر این خلاص بشن.
سوتلانا!
این خونه رو یادته در زمان اتحاد؟
البته که یادمه. اولین بار سال 1941
اومدم به این آپارتمان.
وقتی محل زندگی‌مون تغییر کرد مرتبن به اینجا می‌اومدم.
در همة مسکن‌های بعد از جنگ وضعیت همین بود.
عصر بخیر، می‌رایانا کاساینین هستم
فقط می‌خواستم با صرب حرف بزنم.
تو همچین روزی
ما با مادرش
تو این خونه از اولین بمباران جون سالم به در بردیم.
همین دیگه.
مچکرم.
یه چیز جالب پیدا کردم.
قراردادی که بین پدرم و دکتر دوشان پلشک بسته شده،
وقتی که سال 1941 به اینجا اومدیم.
- واقعن؟ - ازش یه کپی می‌گیرم.
چیزهای دیگه‌ای هم پیدا کردم.
حساب‌هایی که مادربزرگ شما اُ. پلشک امضاء کرده،
بابت پرداخت اجاره خونه در سال 1945.
- باید بری سراغش! - می‌تونم این اسناد رو بگیرم؟
باید ماشین رو جابه‌جا کنم.
یه آپارتمان
از دکتر دوشان پلشک وزیر بازنشسته اجاره کردم
به آدرس: بلگراد خیابان بیست و دوم بیرکانینوا،
15 می، امضاء دوشان ر. کوستیچ.
پدر پدربزرگم رو یادم می‌یاد
مرد خوب و کاملن محترمی بود.
یادم می‌یاد که وقتی می‌اومدم تو راه‌رو
می‌اومد دنبالم و از دستم عصبانی می‌شد.
پدربزرگم یکی از امضاء‌کننده‌های
بیانیه‌های ادغام بود.
مابین سلطنت صربستان، کروات‌ها و اسلوونیایی‌ها
که بعد یوگوسلاوی تشکیل شد؟
بله، سال 1918.
در ساختمانی واقع در «ترازیه» امضاء شد.
عکس بزرگی اونجا هست
که پدربزرگ شما هم
دکتر دوشان پلشک تو اون عکس هست.
و احتمالن این ساختمان رو هم ساخته.
به عنوان یه وزیر. زمنیش رو خریده و اونو ساخته.
جزئیات دیگه این که
نمی‌دونم شما مطلع هستی یا نه.
درِ خونة شما خیلی متفاوت از درِ خونة ماست.
خونة ما پاکسازی شد، خونة شما هم همین‌طور.
برای اینکه پدربزرگ شما یه چپی بود.
جدن؟
البته یه داستان‌ـه. مطمئن نیستم که حقیقت داشته باشه.
خیلی جالبه هم برای مادرم و هم برای من.
اگه نگاه کنی می‌بینی که درها چطوری قفل می‌شن.
- داری یه فیلم خوب می‌سازی. - مچکرم.
این پدر پدربزرگت‌ـه.
پشت به دوربین.
عجیبه.
یه بار به دیدنش رفتم
و ازش پرسیدم این عکس کجاست.
گفت که همچین عکسی وجود نداره.
منم گفت که البته من یه کپی خونه‌گی از این عکس دارم.
اونا بهم گفتن که دربارة این عکس چیزی نشنیدن.
- شوخی می‌کنی؟ - نه.
گفتم والدینم می‌گن این عکس به دیوار اونجا زده شده.
این رویداد رو چطور می‌بینی؟
این رویداد از تاریخ حذف شده.
چرا؟
خُب برای این که اونها دارن درباره شکل‌گیری یوگوسلاوی صحبت می‌کنن
بعد از پیروزی ژوزف بروز و انقلاب کمونیستی، [یوسیپ بروز تیتو: رئیس‌جمهور و رهبر اتحادیه‌های کمونیستی یوگوسلاوی]
قبل از اون چیزی وجود نداشت.
اما والدینت این عکس رو اینجا داشتن؟
البته، ما داشتیمش.
به خاطر مردم دیگه‌ای که در این آپارتمان زندگی می‌کردن [این عکس مخفی شده بود]
اونها بخشی از تاریخ رو رقم زده بودن.
امروز حدود ساعت 8 صبح
سرشماری جمعیت در کشور ما آغاز شد.
چهل هزار مأمور سرشماری در بیش از شش هزار شهر صربستان،
به غیر از شهرهای کوزوو و متوهیا
اطلاعات مقرر را
تا پانزدهم این ماه جمع‌آوری خواهند کرد.
صربیان، دختر‌ـه درسته؟ بله.
- محل تولد؟ - بلگراد.
- تابعیت؟ - صرب، تا جایی که می‌دونم.
تابعیتِ صرب.
گزینه‌های دیگه‌ای که هنوز هست چیه؟
الان فقط از یه مقدونیه‌ای آمار گرفتم.
نه نه، منظورم اینه که چه انتخاب‌های دیگه‌ای برای این بخش هست؟
جمهوری صربستان و کشورهای دیگه،
کشورهای دیگه بدون تابعیت.
فقط تابعیت صربستان وجود داره.
وضعیت تأهل؟
- شما بیوه هستی، درسته؟ - آره.
- تعداد بچه‌های در قید حیات؟ - دو نفر.
سال تولدشون؟
1978 و 1979
- پشت سر هم به دنیا اومدن. - کلن همین دو تا بودن. ما دیر اقدام به بچه‌دار شدن کردیم.
حالا یه گزینة ناخوشایند دیگه.
ملیت؟
- به این سؤال جواب نمی‌دم. - کاملن این حق رو دارید.
زبان مادری؟
زبان مادری من صربی‌ـه.
مذهب؟
جواب نمی‌دم.
قطعن این حق رو دارید.
حالا درباره آپارتمان.
- این ملک خصوصی‌ـه؟ - بله.
- اختصاصی. - بله.
در مورد خانم لازارویچ بگید،
چون اطلاعی از شرایط ایشون ندارم.
- آپارتمان‌شون... - در اختیار خودشون‌ـه؟
در اختیار خودشون‌ـه.
وقتی نقل مکان کردن به اینجا که...
زمان ملی شدن منازل.
سال 1946 یا 1947 ...
میلا، بگو که قصدت از این کار چیه؟
هنوز نمی‌دونم، اما یه ایده‌ای دارم،
برای ساخت یه مستند دربارة این ساختمون.
دربارة ما؟
در اصل دربارة این ساختمون.
دربارة افرادی که با شما زندگی می‌کنن.
ما داریم با شما زندگی می‌کنیم دیگه.
می‌تونم دربارة کسانی که به اینجا نقل مکان کردن، بهت بگم.
تلفن منو می‌خوای؟
نه نیازی نیست، مچکرم.
اسم اصلی شما «نادا»ست؟
نادا لازرویچ بر اساس کلیسای شهر دوسارنواچ.
- امسال 90 سال‌تون کامل می‌شه. - عزیزم، این مورد رو ذکر نکردی هم نکردی.
به سه سؤال بعدی می‌تونید پاسخ ندید.
- ملیت؟ - صرب.
- زبان مادری؟ - صربستانی.
- مذهب؟ - آتئیست. [ملحد]
آیا در کشور صربستان صاحب ملکی هستید؟
نه عزیزم.
چطوری بگم که زمین‌دار نیستم ...
یا طبق ادبیات سوسیالیستی پرولتاریا هستم. [پرولتاریا: طبقه کارگر فاقد زمین که برای طبقه زمین‌دار کار می‌کند.]
مساحت آشپزخونه چقدر‌ـه؟
آشپزخونه‌ای نیست، راه‌رو‌ـه.
این قسمت از آپارتمان به ما داده شده.
همه‌ش همینه.
- آپارتمان اونا خیلی بیشتر جا... - بسیار خُب، بسیار خُب.
هیچ وقت برای به توافق رسیدن با خانوادة نادین، اقدامی نکردی؟
چرا.
مادربزرگ با اونا مخالف بود؟
راستش نه ... مادر بزرگ ...
شخصن از دست اونا عصبانی نبود.
اونا همیشه احترام می‌گذاشتن.
و تو سال‌های اول
مادربزرگ هواشون رو داشت.
از دست حکومت عصبانی بود.
- مگه پدرش اینو قبول نداشت؟ - آه، نه ...
- خود نادا اینو گفت؟ - آره.
گوش بده.
اونا باعث بروز یه اخلال در زندگی ما شدن.
اونها خاطرة چیزی رو که
ما دوست نداشتیم به یاد بیاریم، زنده می‌کردن.
توضیح‌ش سخته، براشون قابل تحمل نبود.
اونا می‌گفتن که به میل خودشون منتقل نشدن.
باهاشون منازعه می‌کرد.
شاید اگه دلیل‌ش پیش می‌اومد.
پدرم بدون دلیل دعوا راه نمی‌انداخت.
اما اون [نادا] داد و فریاد می‌کرد،
از این کارا می‌کردن.
شرط می‌بندم در این باره چیزی بهت نگفته.
شرم بر آن‌ها.
خُب اونا درباره پدر صبحت می‌کنن؟
آره.
بعد از همة اون ماجراها باید احساس تأسف کنن.
زندگی تو دو تا اتاق خدا می‌دونه که چقدر سخته.
چرا اونا پذیرفتن که بیان اینجا و زندگی کنن؟ نمی‌دونم.
می‌تونستن درخواست یه آپارتمان کامل کنن.
... تو این دو تا اتاق
آسایشی نداشتم.
جوابی براش ندارن، ...
چه همسایه‌های خوبی...
نمی‌دونم.
آیا کسی هست که کار نداشته باشه،
و توسط وزیر کار پشتیبانی بشه؟
حق کار کردن از ما گرفته شده!
قانون کار وجود نداره
و وزیر کار باید استعفا بده!
درسته!
استعفا! استعفا!
باور کنید که
مردم بسیاری مجبور به مهاجرت هستن.
اونا تو این کشور آینده‌ای نمی‌بینن.
همه‌شون در حال ترک اینجا هستن.
قانون بازنشستگی
چی می‌شه؟
حتی دیگه بازنشسته‌ای نخواهد بود،
همه‌شون از گرسنگی می‌میرن.
تا حالا مسافرت خارج از کشور داشتید؟
خارج از کشور؟
آیا تا حالا مجوز خروج دادن؟
نه ... چه مجوزی؟
آیا تا حالا با تروریسم ارتباطی داشتی؟
نه.
با نسل‌کشی چطور؟
نخیر.
بچه‌هامون خودشون تصمیم می‌گیرن که کجا زندگی می‌کنن.
این سؤالی که تو جمع ما پرسیده می‌شه.
اگر فرصتش باشه آیا صربستان رو ترک می‌کنید؟
- سؤال بی‌ربطی‌ـه! - نه، سؤال خیلی مهمی‌ـه!
سؤال گمراه‌کننده‌ای‌ـه.
فقط باید پرسید اگه قصد ترک کشور رو دارید؟
این یه سؤال‌ـه.
آیا قصد ترک کشور رو دارید،
این بدین معناست که مردم بیش‌تر به فکر خودشون هستن.
بیش‌ترین جوابی که داده شده، بله هست که این خیلی چیزها رو روشن می‌کنه.
اما من قبول ندارم.
- می‌تونم حرفمو تموم کنم؟ - بستگی داره که چقدر می‌خوای حرف بزنی.
اعتقادی که من دارم و به خاطرش بچه‌هام منو سرزنش می‌کنن
و همچنین چیزی‌ـه که بهشون آموزش دادم
اینه که اون‌ها باید به هر قیمتی که شده در این کشور زندگی کنن.
اگه سوتلانین به عنوان یه گزارش‌گر به من زنگ می‌زد
و این سؤال رو می‌پرسید بهش جواب می‌دادم که من این کشور رو ترک نخواهم کرد.
شهروندان صرب به روسیه
دید بسیار مثبتی دارن.
بسیاری از مردم نسبت به امریکا و آلمان دید منفی دارن.
- ما بمب‌باران شدیم. - اجازه بده حرفم تموم بشه.
تعجبی نداره که مردم از اونا متنفر باشن.
مردم علاقه‌ای به مرکل ندارن، اونا علاقه‌ای به اوباما ندارن،
اما وقتی ازشون سؤال بشه کجا رو برای زندگی می‌پسندن،
اولین انتخاب‌شون
کشور منفور مرکل و اوباماست.
روسیه جایی تو لیست اون‌ها نداره.
خُب این به این معنی که این مردم دارن دروغ می‌گن.
اون‌ها عاشق کسایی هستن که بمب‌باران‌شون کردن!
بله! این دربارة داشتن یه شغل نیست! این دربارة عشق نیست!
سؤال درست رو ازشون بپرسید.
اون‌وقت هست که من علاقه دارم تا جواب‌شون رو بشنوم.
آیا امریکا رو دوست دارید، کسی که شمار رو بمباران کرد؟
ولژکو من بچه‌هامو دوست دارم. همسرم رو دوست داشتم.
من دوستانم رو دوست دارم.
من هیچ حس عاطفی‌ای
به مرکل، امریکا، آلمان و روسیه ندارم.
مزخرف‌ـه!
کاملن مشخص‌ـه!
عشقی به اون‌ها ندارم!
در واقع در کلاس اول مدرسه
همة ما عاشق رفیق تیتو بودیم.
سؤال شما در این سطح‌ـه.
اگه از من که علاقه‌مند به سیاستم، بپرسی،
این مزخرف‌ـه!
نینا یا میلا!
ساعت 5:30 یه نفر دو بار زنگ زد.
من کسی‌رو ندارم که بهم زنگ بزنه،
احتمالن با شما کار داشتن. یعنی امیدوارم.
اگه می‌دونستی که اوضاع به این دشواری خواهد شد
باز هم چپ می‌موندی؟
درباره‌ش فکر نکردم.
وقتی به فکر می‌افتی که سقوط کرده باشیم؟
بارها و بارها
معلوم شده که سقوط عمیق‌تر از این حرف‌هاست.
بدترین دوران برات چه موقعی بود؟
تو دوران تورم شدید اقتصادی،
رفتن مغازه
که کاملن خالی بود.
به کلی خالی.
فکر کردم دارن نظافت می‌کنن.
در اون لحظه، متوجه شدم که هیچ غذایی وجود نداره.
به دنبال غذا رفتم تا این که
فهمدیم
اصلن پول کافی برای خرید یک هفته غذا ندارم.
شروع کردم به گریه کردن.
این سخت‌ترین لحظه بود،
چون [در اون شرایط] احساس درماندگی می‌کردی.
و گریه کردن هم فایده‌ای نداره، مشکلی رو حل نمی‌کنه.
هنوزم نمی‌دونم
گریه‌ام از روی عصبانیت بود یا غمگینی.
چی می‌تونستم بخرم
و چطوری می‌تونستم برم خونه.
از پدرت پرسیدم چه کار کنیم.
نمی‌دونم، وحشت‌ناک بود.
چند سالت بود؟
سال 1993 بود
یعنی 47 سالم بود.
و [بچه‌هام] 13 و 14 ساله بودن.
سهمیه‌بندی شیر و نون رو
تو میدون جمهوری یادته؟
یادمه،
بیش‌تر، جلوی بانک بودن.
در انتخابات دسامبر 1993،
که اپوزسیون دوباره شکست خورد
نمی‌دونم برا چی رفتم میدون جمهوری
و خیلی هم عصبانی بودم!
می‌خواستم از هر کی که می‌دیدیم بپرسم چرا؟
برای چی رأی دادید؟
می‌خواستم تف کنم تو صورت اون مردم
اون موقوع برق نداشتیم،
یازده تا صفر روی اسکناس‌ها بود
[پول] ارزشی نداشت
مردم نمی‌تونستن پول‌هاشون رو از بانک بگیرن.
اما همچنان میلوشویچ رو دوست داشتن.
اوضاع وحشت‌ناکی بود!
هِی، بیا اینجا.
شلوار و پیرهنتو بگیر.
شاید حق با تو باشه.
بعضی وقت‌ها فقط یه لباس دارم که می‌برم سر کار.
پیرهنِ بزرگ‌ـه؟
نه، چقدر خوبه!
خیلی قشنگه!
من فقط خرابش می‌کنم.
یه بوس برای مامان.
- دارم مزاحمت می‌شم؟ - نه.
دوسِت دارم.
این چیه؟
میلیاردها دینار!
1993
اما این... 500 هزارتاست.
اینم برای 1993
[اسکناس‌ها] از 5 تایی به هزارتایی و بعد 10 هزارتایی و بعد به 500 هزارتایی رسیدن.
تو همون سال؟
البته همه‌ش تو یه سال‌ـه.
چطوری باز می‌شه؟
تو یه مهندسی، یه راهی پیدا کن.
من استاد دانشگاه بلگراد هستم.
بلگراد همة دنیاست.
فکر می‌کنم برای سال 1996 باشه.
شعار سال 1996 بود.
سوتم برای اون دوران‌ـه.
نمی‌تونی تصور کنی که چه حسی داره وقتی روی صحنه هستی
و تَه جمعیت رو نمی‌بینی.
ترسناک‌ـه!
وقتی جلوی اون همه آدم می‌ایستی
پاهات جوری می‌لرزن،
که به سختی می‌تونی وایستی.
و هر لحظه [امکان داره بیافتی]
مدت‌هاست که رویا می‌بینم
رویا می‌بینم که این‌ها رفتن.
رویا می‌بینم که در این کشور
صلح و دموکراسی برقرار شده.
رویا می‌بینم که نفرت و فساد نابود شدن.
رویا می‌بینم که
دوباره مجبور نیستیم برای بدست آوردن غذا تو آشغالا بگردیم.
رویا می‌بینم که جوون‌ها می‌تونن راحت تحصیل کنن
و وقتی که فارغ تحصیل می‌شن کشور رو ترک نمی‌کنن.
رویا می‌بینم که سال‌خورده‌ها از خدمات درمانی مناسبی برخوردار باشن.
و بالاخره رؤیا می‌بینم که
و باور کنید همیشه فکر می‌کنم
ترسناک نیست
که آدم در آخر زندگیش
بفهمه که آرزوهاش محقق نمی شن.
اما باور دارم چیزی که ناگوارـه اینه که
در سراسر زندگیمون
رویایی نداشته باشیم؛ حتی یک رویا.
به خاطر این سخنرانی یه سوت جایزه می‌گیری.
حالا باید حفظش کنم.
این برای بخش رویا دیدن بود.
موقع سخنرانی کجا نشسته بودی؟
تو کافی‌شاپ.
این چیه؟
بذار ببینم، جالب‌ـه.
پرچم جنبش اتپور [اتپور: جنبش سیاسی مقاومت بدون خشونت صربستان(98 تا ۲۰۰۴) ضد میلوشویچ]
واقعن که ما شورشی بودیم.
نگه‌ش دار، تکون نخور.
پدر متنفر بود وقتی این پیرهن رو می‌پوشیدی.
آره، ازم می‌ترسید.
فقط اون‌طوری ازم می‌ترسید.
پلیس توی خیابون اعضای جنبش اُتپور رو مورد ضرب و شتم قرار می‌داد.
اینو می‌پوشیدم
پلیس مردم رو مورد ضرب و شتم قرار می‌داد
و خیلی مهم بود که نشونشون بدیم که نمی‌ترسیم.
یادته،
همیشه جلوی خونه یه ماشین پارک بود؟
آره یادمه.
از اون موقع گوش به زنگ بودیم
هیچ وقت نفهمیدیم توی اون ماشین چی بود.
اما دوستام متوجه اون [ماشین] شده بودن.
و تمایلی نداشتن که به ما سر بزنن.
ما همة اساتید رو
روز دوشنبه ساعت 12
به دفتر رئیس دانشگاه دعوت می‌کنیم
تا تحریم تدریس و تجمع خودمون رو در دانشگاه بلگراد آغاز کنیم.
یادمه بعدش رژیم یه تجمع رو ترتیب داد.
در مرکز شهر
میلوشویچ هواداراش رو جمع کرد.
چند ده هزار نفر از مردم در یک سمت [هواداران میلوشویچ]
و چند ده هزار نفر هم در سمت دیگر... [مخالفین میلوشویچ]
مردم علیه مردم
کسانی که صربستان رو دوست دارید، ما اینجا جمع شدیم.
میلوشویچ متوجه شد
که دانشگاه با دانش‌جویانش
بخش بزرگی از مخالفانش رو نمایندگی می‌کنن.
در ژوئن 1999 من از دانشگاه اخراج شدم.
و هیچ کس واکنشی نشون نداد.
همکارانم به تدریس ادامه دادن.
متوجه هستی؟
سخنرانی‌ها از من گرفته شد
و همکارام هیچ تردیدی [برای ادامه کارشون] نداشتن.
منظورم اینه که چطوری باید واکنش نشون می‌دادن؟
وقتی اعتراضات شدت گرفت، فهمیدم که
ما کاملن تنها هستیم
و حمایت از دموکراسی در صربستان
برای غرب اهمیتی نداره.
بعد از پایان جنگ بوسنی
غرب، میلوشویچ رو
به عنوان عامل صلح و ثبات در بالکان، پذیرفت.
بعد اونها [غرب] با او [میلوشویچ]
به عنوان نماینده بالکان چند قرارداد امضاء کردن.
این زمانی است که ناتو بمباران صربستان رو آغاز کرده بود.
توجه، اعلام خطر! هشدار حمله هوایی در بلگراد!
مردم سریعن به پناهگاه‌ها بروند.
پنجره‌ها رو باز کنید، و کرکره‌ها رو بکشید.
چراغ‌ها رو خاموش و گاز رو ببنید.
لوازم ضروری رو که از قبل آماده کردید، با خودتون بردارید.
اگر در اتوموبیل هستید پارک کنید
و به نزدیک‌ترین پناه‌گاه برید.
خیلی اوقات شما متوجه می‌شید که
کشورتون بسیار کوچک‌ـه.
وقتی به تاریخ کشورتون نگاه عمیق‌تری بندازید،
می‌بینید که در هیچ کاری تصمیم‌گیر خود کشورتون نبوده.
بعضی از روندها جا به جا شده‌اند،
اما در نهایت تمام مرزهای صربستان
در نهادهای بین‌المللی تعیین شده‌اند.
وقتی اینو بفهمید همه چیز عادی می‌شه.
در ابتدا حسی بدی دارید.
ملادن هستم، عصر به خیر.
می‌خواستم درباره نادا بپرسم.
وقتی اومدی خونه باهام تماس بگیر.
نمی‌تونم بگم چه حسی دارم...
ناراحتم.
معلومه که ناراحتی. چه حسی غیر از می‌تونی داشته باشی؟
علاوه بر این در این موقعیت غم‌انگیز
... یک نفر هم می‌میره.
و این خودش یه مصیبتی‌ـه که اضافه می‌شه.
نمی‌تونی به مرگ یک نفر بی‌تفاوت باشی.
برگه رد درخواست رو پیدا نمی‌کنم.
یه حکم ملی‌سازی‌ـه.
از طرف ثبت املاک‌ـه.
اصلش گم شده ...
یه آپارتمان دنج سه خوابه.
کجا نوشته؟
روی یه بسته برگه نوشته.
آره، اونو پیدا کردی!
فقط می‌خواستم این هتل رو ببینم.
با مردم بحث می‌کردی،
از این راه به حقش نمی‌رسه.
من می‌گم که
نمی‌تونی درخواست جبران خسارت بدی.
همون چیزی رو می‌گی که مادرم هم می‌گفت.
شما اولین نفری هستید که ازم می‌پرسید چطوری اینو فرستاد.
گفتش که چیزی از دست نداد، به غیر از پدرش.
همین که نجات پیدا کرد کافی بود.
خُب پس ما طبقة بورژوای شکست‌خورده نیستیم؟
بله ما طبقه بورژوای شکست‌خورده هستیم،
که شکست رو پذیرفتیم.
خُب پس برای چی دنبال
پرونده‌های درخواست خسارت هستید؟
به عنوان کسی که به حقوقش نرسیده
جزء اصول خودم می‌دونم تا راهی پیدا کنم برای
رسیدن به حقوق فرزندان، اقوام و نسل‌های بعدی اون‌ها.
شما جزء بدترین دستة بورژوای شکست‌خورده هستید!
- چرا؟ - برای این که آدمی متظاهر [ریاکار] هستی.
من متظاهر نیستم!
... به فکر گرفتن دارایی خودتی.
با این کار موافق نیستی؟
نه!
امضاء کن که ارث نمی‌خوای،
از تصرف ارث انصراف بده.
- واقعن می‌خوای این کارو انجام بدی؟ - اگه یه اظهارنامه امضاء کنی.
این جزء دارایی توـه، بچه جون.
چرا اینو داری به من می‌گی،
ارثت برام مهم نیست.
عکسی مخفی که در دهة 50
بر روی دیوار پارلمان بوده
بالاخره بازگشایی شد.
در اتاق رسانه‌های پارلمان صربستان
دیواری که عکس 5 در 3 متر رو
پنهان کرده بود، برداشته شد.
مامان، دارن درباره همون عکسی که تو دفتر خاطرات نوشته شده بود، صحبت می‌کنن.
شوخی می‌کنی!
دربارة همون عکسی صحبت می‌کنن که دولت صربستان رو نشون می‌ده...
چه احمقانه، این دیگه چه جور دولتی‌ـه...
- نه؟ - نمی‌دونن دارن چه‌کار می‌کنن؟
اینجاست.
باور کردنی نیست خودشون هم خبر ندارن که چی توی عکس‌ـه.
پدر بزرگ توی عکس هنوز مخفی‌ـه.
این پدربزرگ‌ـه.
برای دیدن عکس نمی‌ری؟
- نه، به این عکس اهمیتی نمی‌دم.
هیچ کس به آینده فکر نمی‌کنه،
ما فقط برای بازنویسی تاریخ مبارزه می‌کنیم.
و تاوان این رفتار رو خواهیم پرداخت.
بله؟
سلام، لودمیلا. چی شده؟
باز دوباره...
صادقانه بگم،
نمی‌دونم 5 اکتبر چی دیگه باید بگم.
توهین برداشت نکن، اما نمی‌دونم این موضوع ...
نمی‌دونم چی باید درباره‌اش بگم.
گوش کن، این بار دوم‌ـه.
خداحافظ!
صبر کن، یه چیز خوب دربارة 5 اکتبر بگو.
چی؟
چه چیزی تو این 15 سال گذشته گفته نشده؟
یعنی بازگشت به 5 اکتبر
یه بی‌اعتباری‌ـه.
خُب ...
الان به نظر می‌رسه، همه مبارزان برای آزادی
[در واقع] مزدوران صربستان بودن.
من همچین احساسی به 5 اکتبر ندارم.
- چرا که نه! - من واقعن این طوری فکر نمی‌کنم.
تو چی فکر می‌کنی، احساست نسبت به 5 اکتبر چیه؟
انقلاب کاملن شکست خورد.
اگه دانش‌جوی تاریخ بهتری بودم،
باید می‌دونستم که انقلاب‌ها شکست می‌خورند.
- مامان، چکار داری می‌کنی؟ - دارم قدم می‌زنم.
این قدر راه نرو.
و در حقیقت چه کسی برنده انقلاب شد،
نتیجه این شد که اوضاع رو بدتر کردن.
- و ... - برگرد
این سرنوشت همة انقلاب‌هاست.
بنابراین برای یه شروع دیگه کار دشوارتر می‌شه.
این تنها مشغله فکری من‌ـه.
شاید باید بگم که
الان زمان مناسب برای انقلاب بعدی‌ـه؟
احتمالن، اما نمی‌دونم به وسیله چه کسی.
من که توی داستان تو احساس یه سرباز پیر رو دارم.
نمی‌دونم...
وقتی چنین ذهنیتی داری، چیز بیش‌تری برای گفتن دربارة 5 اکتبر نمی‌مونه.
نه.
چطور ممکنه؟
این یه نقطة کلیدی تو زندگی ما نیست؟
باید می‌شد. اما به خوبی پیش نرفت.
ازم می‌خوای که اون واقعه رو دوباره برش گردونم.
نه ...
آره، اگه می‌دونی که چی باید بهش بگی.
بهش می‌گم
اگه دخترم مایل باشه، می‌شه باهاش صحبت کنید؟
نه، نه، نه ... من نه.
آخه چرا؟
صربستان رو بکش و خودت رو بکش.
آزادی!
زنده باد! زنده باد!
همه چی تمومه! همه چی تمومه!
ما همیشه می‌گفتیم، اگه نیم میلیون آدم
تو خیابون باشن، همه چی تموم می‌شه.
او موقع [5 اکتبر] نیم میلیون نفر با ما بودن.
بعضی‌ها می‌گفتن، همه‌شون به سمت پارلمان خواهند آمد.
ناقوس کلیسای خیابون مارک دیوانه‌وار زده شد.
و ناگهان همه ساکت شدن.
فقط صدای ناقوس شنیده می‌شد.
کاملن مشخص شد که انقلاب پیروز شده است.
من باور نمی‌کردم که این اتفاق افتاده.
بعد از اون
از میان جمعیت مرد جوانی ظاهر شد،
که داشت یه صندلی از پارلمان رو روی سرش می‌برد.
همة ما داشتیم تشویقش می‌کردیم.
آیا همیشه دموکراسی مستقر می‌شه تا به دزدها خوش‌آمد گفته بشه؟
خجالت بکشید، دارید دزدی می‌کنید!
همة دنیا خواهن دید، که صرب‌ها چه‌طوری دزدی می‌کنن!
چه‌طور احساس شرم نمی‌کنن؟
من که احساس شرمندگی می‌کنم.
6 اکتبر رو خیلی بهتر یادمه.
صبح زود تلفن زنگ زد،
خواستار یه گفت‌وگو بودن.
اولین چیزی که گفتم،
قسمتی از ترانة برانکو میلیکوویچ بود.
آزادی چنان زیباست
که بردگان دربارة آن آواز می‌خوانن
با توجه به پیروزی ما، مقداری بدبینانه بود.
گفتم که ترسیده بودم.
آیا می‌دونیم که باید چه کاری انجام دهیم؟
روزی که به هدف برسیم،
چه اتفاقی خواهد افتاد؟
اقدام بعدی چیست؟
همچنان این پرسش مهم‌ترین مسئله است،
زمانی که رژیم ساقط بشه.
وقتی رژیم رو شکست بدی
چه ایده‌ای، کدام نوع از تفکر رو جایگزین می‌کنی؟
اگر کسی به خوبی دربارة صربستان بیاندیشه
وقتی که ائتلافی از 18 گروه کاملن متفاوت شکل می‌گیره،
باید بدونند که
این به جای خوبی ختم نمی‌شه.
با تمام تردیدهایی که داشتی
باز هم وزارت آموزش و پرورش رو پذیرفتی.
درسته!
ما در دولت اول آماتورهای خوش‌قلبی بودیم.
مشکل در این نبود که نمی‌دونستیم چه کار باید کنیم
بلکه مشکل این بود که نمی‌دونستیم ساز و کار یه دولت چه‌طوری‌ـه.
اما در اون شب‌ها کسی به این فکر نمی‌کرد که
چطور باید آینده رو بسازیم.
زنده باد! زنده باد!
واقعن هیچ‌وقت تا حالا
چنین شادی‌ای ندیدم.
چنین جوی رو هیچ وقت ندیدم.
امیدوارم نیاز نباشه که دوباره چنین چیزی رخ بده.
روز اول سقوط میلوشویچ رو چگونه می‌بینی؟
عالی.
در هر صورت بسیار زیباتر از قبل.
امیدوارم که اوضاع بهتر بشه.
ما خواستار تغییر بودیم، به دستش آوردیم.
حالا، باید جلوتر بریم.
این برنامه جدید رادیو و تلویزیون صربستان است.
لطفن کمی صبر کنید تا برنامه شروع بشه.
ما برای روزهای آیندة بهتر مبارزه می‌کنیم، نه فقط برای یک روز دیگه.
پرفسور سربیانکا توریلیچ استاد سابق مهندسی برق اینجا هستن.
پیروزی دموکراسی رو به شما تبریک می‌گم.
از همون آغاز شما برای روزهای بهتر
با تمام وجودتون مبارزه کردید.
من 54 سالم‌ـه، و 54 سال‌ـه که منتظر این پیروزی بودم.
صبری طولانی که فقط به راحتی به زبون می‌یاد.
من با خوش‌بینی به این شروع نگاه می‌کنم.
شما دموکراسی رو تبریک گفتید.
من رسیدن به حق انتخاب رو تبریک می‌گم،
که باعث دموکراسی می‌شه.
این مهم‌ـه که شادی‌مون رو کنترل کنیم.
ما مردمی هستیم که به یک‌دیگر عشق می‌ورزیم.
ما حتی عاشق مخالفان دموکراسی صربستان هستیم.
و من نگران این هستم که مردم پراکنده بشن
و کسی رو که قبولش دارن رو به عنوان رهبر انتخاب نکنن.
15 سال بعد
ما تصمیم گرفتیم بریم رأی بدیم.
یه پرونده باز کردم همون که نینا برات فرستاده.
تکمیلش 15 دقیقه از وقتت رو می‌گیره.
سوالاتی دربارة سانسور.
خوبه، مقدار این سلول منهای این سلول و تقسیم بر 34.
اعداد بیش تر از 0.95
و همچنین اعداد کم‌تر از 1.05 جواب درست‌ـه.
- درسته. این 5 درصد بارها و بارها ...
از این جا دو امتیاز می‌گیری.
به مهمونی انتخاباتی ما خوش آمدید.
دیدید، در بخش وراکار پیروز شدیم. [وراکار: منطقه‌ای در شهر بلگراد ]
عمرن بازنده بشیم!
بر اساس اطلاعات دریافتی
این نتایج اولیه به دست اومده
حزب ملی صربستان برنده انتخابات با 48.8 درصد
حزب سوسیالیست صربستان 14 درصد
حزب دموکراتیک 5.9 درصد
اگه به همین صورت پیش بره انتخابات می‌ره به دور دوم.
می‌تونی آخرش همه چیز رو خراب کنی...
اپوزسیون چه کار داره می‌کنه؟
مسئولیت‌پذیری این مردم کجاست؟
اون‌ها به صربستان افتخار خواهند کرد، همان‌گونه که امروز من به صربستان افتخار می‌کنم.
نمی‌تونم به قیافة خوشحالش نگاه کنم.
قیافه‌ش واقعن اذیتم می‌کنه.
متأسفم از این که نمی‌خندم.
از همة کسایی که این لبخند رو می‌بینند عذرخواهی می‌کنم.
صربستان به جهنم می‌رود! این تحلیل شماست!
این مرد
در دولت میلوشویچ وزیر اطلاعات بودـه!
خانم، درو ببندید.
نگران نباشید.
ما اینجاییم تا از شما محافظت کنیم.
از نظر شما چه کسی بازنده‌اس؟
کدام گروه در 5 اکتبر پیروز شد.
شرکت‌کنندگان؟
آیا اونا این انتخابات رو باختن؟
این سیاست جدید واقعیت صربستان امروز است.
کجا می‌ری...
نمی‌خوام صحبت کنم، می‌خوام از این کشور برم!
کمک می‌کنم تا زبان فرانسه‌ت یه خورده بهتر بشه.
جدی دارم می‌گم
نمی‌دونم تو برای چی داری مبارزه می‌کنی.
- باید... - چه مهربون.
یه اتوبوس از کسایی که مثل ما فکر می‌کنن رو پر کنید [و بفرستید برن]
تا بقیه کشور خیالشون از ما راحت بشه.
مردم عاشقش شدن.
چرا مردم به اون اعتماد دارن؟
همون‌طور که هیچ‌وقت نفهمیدم چرا به میلوشویچ اطمینان داشتن.
بچه‌م از این جا می‌ره،
اما دوباره برمی‌گرده ...
مامان، می‌شه اینجا زندگی کرد؟
- آره می‌شه. - واقعن نمی‌شه.
می‌دونم دهة نود اوضاع‌مون از این هم بدتر بوده،
حتی به اون شرایط نزدیک هم نیستیم...
می‌فهمم اینو.
اما برای تو...
کاملن درکت می‌کنم، نمی‌تونم بگم که حق نداری.
اگه از همه حقوقت بگذری، اینجا می‌تونی زندگی کنی.
داری گریه می‌کنی؟
مامان، موهاتو باید کوتاه کنی، می‌شنوی؟
فردا.
واقعن به خاطر من گریه‌ت گرفته؟
برای چی؟
- برای همه چی. - چرا مامان؟
برای اینکه خودمو مقصر می‌دونم.
جناح راست افراطی
یه لیست منتشر کرده.
سی تا از بزرگ‌ترین دشمنان صربستان
همراه هستیم با سیاست‌مدار سابق، سوسیالیست و استاد دانشگاه
زارکو کوراچ و صربیانکا ترایلیچ.
اون‌ها متهم هستن به این که فعالیت‌های سیاسی‌شون
بر علیه منافع ملی صربستان‌ـه،
همچنین اون‌ها از اعضای جنبش اتپور نیز بودن،
در زمانی که دولت اسلوبودان میلوشویچ سقوط کرد.
.
نینا، تو می‌دونی دارن چه کار می‌کنن؟
مامان می‌گی چه خبرـه؟
مامان، کسی از شما شکایت کرده؟
خیلی احمقانه‌س.
به دادگاه احضار شدم.
مربوط به لیست سی نفرة دشمنان صربستان‌ـه.
همه چی توی دادگاه مشخص می‌شه،
عدم حضور در دادگاه تا 100 هزار دینار جریمه داره.
واقعن که چرندـه.
اول توسط یه نفر سیلی می‌خورید،
بعد به دادگاه احضار می‌شید.
می‌تونم بهشون بگم که چطور یه نفر بعد هر بار انتشار یه لیست [بیانیه سیاسی]
احساس ترس می‌کنه،
حتی اگه اسمش تو اون لیست نباشه.
نیکلاـه.
طبق چیزی که تو روزنامه خوندم،
این بیانیه همة شما رو به خیانت متهم می‌کنه
و خواستار محاکمه و اعدام شماست.
چه خوب.
اگه از یه وکیل درخواست ...
نه من خودم از پسش بر می‌یام.
می‌دونم ...
[اما] تحقیقات توسط فاشیست‌ها انجام می‌شه.
دقیقن، درست می‌گی.
- می‌خوای یه تفنگ با خودت ببری؟ - نه.
- می‌خوای باهات بیام. - نه، نیازی نیست.
- مطمئنی؟ - مطمئنم.
- خوبه، استرس که نداری؟ - نه.
فقط می‌خوام بخوابم.
مبارزه برای حقوق مردم
و برای قرار گرفتن صربستان در راه و روش اروپا.
او یکی از فعالان جنبش اپتورـه
که توسط سیا سازماندهی و حمایت مالی می‌شه.
حامی حقوق بشر امریکایی‌ـه،
که به معنی تجمل‌گرایی
تخریب نهاد خانواده
و تباهی نظام مردسالارانه است.
- کی باید اونجا باشی. - ساعت 10:30
مراقب باش! اجازه نده که اعصابت رو به هم بریزن.
تأسف‌آور نیست؟
بعد از ده سال تلاش به روز 6 اکتبر رسیدن. [5 اکتبر: روز سقوط اسلوبودان میلوشویچ]
به طور جد معتقدم که چیزی که پس از 5 اکتبر به دست آوردیم
از زیر سلطه میلوشویچ بودن بهتر است.
دوران میلوشویچ بهتر از شرایط ما
در زمان کمونیسم نبود.
اما من تصورش رو نمی‌کردم.
وقتی در زمان کمونیسم بودیم تصور نمی‌کردم که
اوضاعمون بعد از کمونیسم حتی بدتر خواهد شد.
اوضاع الان‌مون افتضاح‌ـه، اما این مسلئه اصلی نیست.
همه‌چیز دائمن در حال تغییرـه.
- تو می‌تونی چیزی رو تغییر بدی. - نه، من دیگه خیلی پیر شدم.
من از شما انتظار دارم.
امیدوارم که شما به سخنرانی[گفتمان] خودتون برسید، نه من.
اگه قرار باشه کسی چیزی رو تغییر بده، اون باید از نسل شما باشه.
من نمی‌تونم.
مامان، من نمی‌تونم [حتی] صحبت کنم.
این تصمیم توـه. اما یکی [از نسل شما] باید این کار رو انجام بده.
- نمی‌دونم چی باید بگم. - شما باید این مسئله رو برای خودتون حل کنید.
اگه این مسئله رو در خودتون شکل ندید به دریافتی هم نمی‌رسید.
نمی‌تونید با اجبار [دیگران] این مسئله رو حل کنید.
مشکل این‌ـه که شما منتظرید تا یکی این قضیه رو برای شما حل کنه.
این دغدغه همیشگی من‌ـه.
اما دیگران به این دغدغه درونی نرسیدن.
کسی دارای حقوق‌ـه که قدرت داشته باشه.
- فکر می‌کنی که من قدرت این رو دارم. - اگه داشته باشی هم، من نمی‌دونم.
خودت باید به این سؤال پاسخ بدی.
جواب درست رو دیگران نمی‌تونن به تو تلقین کنن.
- اما تو جواب رو داری؟ - نه...
عزیزم، واقعن جواب رو نمی‌دونم.
خیلی از من سؤال می‌پرسی، من حتی علاقة رسیدن به جواب رو هم ندارم.
- چسبیده. - منظورت چیه؟ گیر کرده؟
واقعن جالب‌ـه.
صبر کن، با چاقو امتحان کن.
جعبه ابزار رو بیار.
چسب از این طرف‌ـه، مجبور بودیم که جسب بزنیم.
- قلم می‌خوای؟ - برای تراش دادن‌ـه.
صبر کن ... من تراش می‌دم.
صبر کن... نمی‌دونم جواب می‌ده یا نه.
نگاه کن، همه جاش چسب‌کاری شده.
بیا با این امتحان کن.
این بهترـه.
من اون طرف رفتم.
به یه ابزار نازک‌تر و تیز‌تر نیاز داریم.
من نمی‌دونم این چه چسبی‌ـه.
نینا، تا بالا چسب‌کاری شده.
باشه، چسب بالاش رو که قبلن باز کردیم.
بیا کنار.
کُلا، می‌تونی اینو باز کنی؟
فقط برای باز کردنش...
یه پیچ‌گوشتی و چکش می‌خوام.
ببینید پارکت‌های کف برای سال 1929 ـه.
این آپارتمان من‌ـه که اجازه دادم تا درش بسته بمونه.
چرا؟
این دیگه آپارتمان من نیست.
عجیب‌ـه.
یه جعبه پیدا کردم که روش کنده‌کاری شده.
سخنرانی اسلوبودان میلوشویچ.
این لوستر باید تمیز بشه، اما حالا دیگه قطعن برای ماست.
این هم دیگه برای ماست.
شگفت‌انگیزـه.
می‌تونی دیگه به همه جای خونه سرک بکشی.
و لوستر.
بله.
باید تمیز بشه، اون‌وقت دیدن داره.
شاخکاش تمیزکاری نیاز داره.
اوه، خدایا.
باور نکردنیه.
خوبه.
تموم شد.
ترجمه: mohaMax Moha.Translator@Gmail.com